Dylan Thomas: grootheid is tijdloos

images-3Als iets me als schrijver heeft gegrepen in mijn leven dan was het wel Under Milkwood van de dichter, korte verhalen- en toneelschrijver Dylan Thomas. Op mijn 29e, nu 26 jaar terug, maakte ik er kennis mee. We zaten destijds in de overgang van de grammofoon naar de CD-speler en in de ‘fonotheek’ (de platenafdeling van de bibliotheek) ontdekte ik het hoorspel, want dat was het. Ik zette het op en was diep onder de indruk van de stem van Thomas.

Samen met een cast van hoorspelsterren bracht hij Under Milkwood ten gehore. Centraal stond het kleingeestige reilen en zeilen van de inwoners van een kustdorp in Wales. In het stemmenspel heet het Llaregub, in werkelijkheid Laugharne. Ik bezocht Laugharne in 1991, omdat ik de plaats wilde zien die Thomas had geprikkeld tot het schrijven van de inmiddels wereldberoemde play.

Ik zag daar ook het graf van Dylan Thomas. De schrijver die op 37-jarige leeftijd overleed vanwege een door de alcohol geteisterde lever, is met enig gemak een rebel te noemen. In zijn schrijfschuur met uitzicht over de baai van Laugharne bereidde hij met zijn kritiek op de burgerlijkheid van de jaren veertig en vijftig een protesttijdperk voor, dat tot ver in de jaren zeventig zijn sporen zou trekken in de westerse samenleving.

What will the neighbours say?, leek de belangrijkste vraag en een van de karakters uit Under Milkwood stelt hem dan ook, of beter: roept hem in paniek uit.

Maar achter het gordijn van de truttigheid ging allerlei ongein schuil en met een plechtig soort ernst, waardoor de ironie de werkelijkheid bijna ongemerkt tot een hoogsteigenaardige gril maakt van de menselijke geest, legt Thomas bloot wat eigenlijk verborgen moest blijven.

De stem van Dylan Thomas is meeslepend, recitatief, indringend, maar de 21e eeuwer zal hem peculiar vinden. Het hoorspel was in de zestiger jaren al op zijn retour, tegenwoordig zullen we er moeite mee hebben om ons te kunnen voorstellen hoe belangrijk het in dagen was, waarin computers, mobiele telefoons en televisies er nog niet waren. Voor de BBC luisteraar van de jaren veertig en vijftig van de vorige eeuw was het hoorspel van Dylan Thomas trendy en booming.

Zijn stem inspireerde mij in 2007 tot een voordrachtstoon die je nog op internet terug kunt vinden (http://w.rtvoost.nl/archief/default.aspx?nid=81259&o=0). Hoewel Thomas niets met religie had, vond hij de toon van de Welse predikanten van zijn tijd, een geweldige inspiratiebron. Hij is in zijn performance dan ook zelf bijna een predikant, wat de humor eerder vergroot dan verkleint. Luister ,maar eens een paar minuten naar dit fragment: https://www.youtube.com/watch?v=FjJt4P4w8io

Hoe groot Dylan Thomas in zijn tijd was (‘de grootste dichter sinds Yeats’ zei men), blijkt uit het eerbetoon dat Stravinsky hem deed toen hij gestorven was, door zijn gedicht Do not go gentle into that good night tot muziek te componeren. Omdat ik dat mooi vond, heb ik in 2007 het graf van Stravinsky in Venetie bezocht. Je kan soms stil worden van de dingen die in kunst verborgen liggen. De graven van zowel Thomas als Stravinsky maakten indruk op me. Grote geesten die al vertrokken zijn. Maar waar we gelukkig van mogen blijven genieten, in een wereld die zich door de moderne media snel verwijdert van de dagen van toen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s