De fado huilt en de fado troost: Slauerhoff en Amalia Rodriguez

2014-05-26 22.51.31Wat moet je met fado als Nederlander? Veel. In de fado zit de ziel van Portugal. Vooral wanneer we daarbij Amalia Rodriguez uit de archiefkast halen. Ik heb haar muziek op advies van een paar mensen uit Obidos gedownload. Al een paar dagen draai ik haar werk. In de hotelkamers met hun middeleeuwse inslag, in de treinen en op de talloze punten die uitzicht bieden over de vlakten van het land.

De fado is onmiskenbaar tragisch. Misschien dat velen van ons er daarom niets mee hebben. Tragische muziek is voor de meesten deprimerend, vooral als het dan ook nog jaren oud is. Voor anderen is het juist om die reden uitermate boeiend. De kunst leent zich uitstekend voor droevigheid en tragiek. Oorlogspanelen, droevige gedichten, films over dramatische gebeurtenissen, het zijn allemaal uitingen die ons laten zien dat het leven niet alleen maar een pretje is. 

Neem nou ‘La porque tens cinco pedras’, dat zo schitterend vertolkt wordt door Rodriquez. Een schitterende stem boven een tokkelend gitaartje schreeuwt het liefdesverdriet uit. ‘Eerst gaf je me een ring, maar onlangs sprak je tegen me alsof je stenen naar me gooide. Wee mij. Ik wist niet dat je verleidelijke blik me zo gemeen kon raken. Maar haal het niet in je hoofd om me met een zelfvoldane lach van oor tot oor te passeren, want dan gooi ik een steen naar je hoofd.’

 

 

Dit vind ik een van de mooiste fado’s, omdat vorm en inhoud hier een indringende eenheid vormen. Mensen die er somber van worden, moeten maar eens aan onze nationale levensliedzanger Andre Hazes denken, die ook niet terugdeinsde voor een portie onvervalste smart. En galmen we zijn liederen niet uit volle borst mee?

De vergelijking gaat niet helemaal op, maar het leert ons misschien begrijpen waarom de Portugees dit soort tragische muziek zo graag hoort. Het helpt en het troost om te horen dat je aan algemeen bekend spleen lijdt. Want als iedereen er last van heeft, en iedereen komt er overeen, dan zal voor jou het licht ook wel weer gaan gloren.

Overigens hebben we een beroemde nationale dichter die veel had met Portugal en de fado. Zijn liefde voor deze muziekvorm heeft hij tot uitdrukking gebracht in een gedicht.

Ben ik traag omdat ik droef ben,
Alles vergeefsch vind en veil,
Op aarde geen hoogre behoefte ken
Dan wat schaduw onder een zonnezeil?

Of ben ik droef omdat ik traag ben,
Nooit de wijde wereld inga,
Alleen Lisboa van bij de Taag ken
En ook daar voor niemand besta,

Liever doelloos in donkere stegen
Van de armoedige Mouraria loop?
Daar kom ik vele’ als mijzelve tegen
Die leven zonder liefde, lust, hoop . . .

Vrolijk word je er misschien niet van, maar potdomme, moet dat dan altijd maar? Er is ook nog zoiets als melancholie en dat is een rijk gevoel. Slauerhoff besefte dat. De Portugezen ook. Misschien daarom dat fado-zangeres Christina Branco zijn gedichten op muziek heeft gezet.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s