Zomergast Hans Teeuwen en de grens tussen waanzin en briljantie

DSCN6390De eerste aflevering van Zomergasten op de VPRO-televisie was gewijd aan de keuzes van Hans Teeuwen. En schrijver Abdelkader Benali was één de velen die zich gisterenavond aan hem ergerden. Hij twitterde er lustig op los. Teeuwen zou een gedateerde mening hebben. Verder moesten de fragmenten het ontgelden. De kritiek was vooral dat ze te nietszeggend of te plat waren.

Ook presentator Wilfred de Jong kreeg er van langs, met name van de ooit door Pim Fortuyn bespotte Wouke Van Scherrenburg. Welingelichte kringen vond het waard haar te quoten toen ze twitterde dat Teeuwen de Jong ontglipt was en van een journalist is dat dodelijke kritiek. Wat is immers dramatischer voor een interviewer dan dat zijn gast hem ontsnapt.

Ik had een heel ander gevoel over de avond. Ik vond hem boeiend. Teeuwen was de Jong helemaal niet ontglipt. Er was een spel tussen de mannen, dat wel. Teeuwen liet zich niet gemakkelijk zien. Hij keek De Jong indringend aan tijdens de uitzending. De Jong heeft de interessante neiging om door te gaan wanneer hij op onderzoek uitgaat. Hij laat zich niet zomaar uit het veld slaan door cynisme of ontwijkend gedrag.

De eerste vragen over een bepaald onderwerp zijn bij de Jong ook echt onderzoekend. Gesloten soms, op de tast, in formuleringen die bij zijn wereldbeeld passen in plaats van  bij dat van zijn gast. Teeuwen speelde nu en dan een beetje met dergelijke vragen van zijn interviewer. Sowieso heeft hij een feilloos gevoel voor vragen die meer over de interviewer zeggen dan over zichzelf.

Hij legt die bal onmiddellijk terug, of gaat naughty boy behaviour vertonen. De vraag herhalen. Op de pootjes van zijn stoel balanceren. Of gekke stemmetjes doen. Of verveeld zuchten. Dit alles is het spel van de nar die de indruk wekt (althans bij Teeuwen) dat alles veel te belangrijk wordt gemaakt. En dingen doen die eigenlijk niet mogen, die zijn juist leuk.

Wie naar de beelden van gisterenavond keek, zag zaken voorbijkomen die leken op inspiratiebronnen voor het werk van Teeuwen. Een aantal malen zagen we mensen voorbij komen die voorbij de grenzen van het ‘normale’ acteerden. Een comedian die de emotie van podiumangst uitvergrootte. Charles Manson, de briljant formulerende gek die met zijn misdadige charisma onschuldige meisjes tot moordzucht dreef. En Glenn Gould, de gepassioneerde pianist die Bach een nieuw leven gaf in de vorige eeuw.

Allemaal mensen die speelden met de bestaande normen en opvattingen, soms in het briljante, soms in het waanzinnige, maar nooit in het gangbare. Stuk voor stuk mensen die gedrag vertoonden dat je ergens wel terugvindt in de shows van Hans Teeuwen. En dát maakte de uitzending zo boeiend. Wie op zoek wilde naar dat wat Teeuwen inspireerde, zoals De Jong, werd uiteindelijk beloond. Beelden uit de persoonlijke werelden van genieën en waanzinnigen.

Even maar zagen we de kern van de cabaretier. Dat was het moment waarin hij vertelde dat hij zich een vreemde voelde in de wereld waarin hij opgroeide. Hij paste daar niet. En daar had hij wel even last van gehad. Ook hij belandde ooit in de psychiatrie. Totdat hij zichzelf en zijn talent beter begreep.

Het mag aan De Jong worden toegeschreven, dat Teeuwen dit besloot te gaan zeggen. Het leek er lang op dat alle psychologisch gerichte vragen door de cabaretier geharpoeneerd werden, maar de vastberaden interviewer kwam er toch doorheen en liet het evenwicht zien dat zijn gast had opgebouwd in het leven.

In het slotfragment zagen we Frank Sinatra voorbijkomen. Volgens Teeuwen was één van de kwaliteiten van Frank Sinatra dat hij nooit sentimenteel was. Hij acteerde wat hij zong. Om een emotie goed te kunnen acteren, moet je boven de emotie staan. Wie op de planken huilt, moet de emotie spelen. En dat kan alleen als je voldoende afstand hebt tot die emotie.

Zo zong Sinatra. En zo sprak Teeuwen op het moment dat de kern van zijn persoonlijke ontwikkeling werd besproken. Zonder sentiment. Als iemand die voldoende afstand heeft opgebouwd tot die ontwikkeling. En dat is een geweldige positie voor een vader.

De Jong moet tenslotte geprezen worden voor de wijze waarop hij zijn gasten toch laat vertellen wat zij niet willen vertellen. Zonder zich uit balans te laten brengen door de plagerige houding van zijn gast, kreeg hij wat hij wilde en gaf dat uiteindelijk ook aan zijn gasten. De kritische opmerkingen van zijn collega-journalisten kunnen in het vervolg rustig in de vlakspoeler.

De VPRO moet wel eens nadenken over de enthourage van het programma. Dat iedere presentator zo’n beetje is weggeblazen de afgelopen jaren, zou ook iets kunnen zeggen over de ruimte waar ze in zitten. Hans Teeuwen verwoordde dat goed aan het einde van het programma. Het was allemaal een beetje raar naar zijn gevoel, die enthourage. Publiek erbij, in het vervolg?

(Indien de foto die we gebruiken niet rechtenvrij is, meldt u zich dan bij ons, dan verwijderen we hem.)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s