Botsing van overtuigingen leidt tot volksopstand in Efeze

Van de apostel Paulus weten we dat hij een globetrotter was. Hij reisde zowel over land als over zee om zijn visie onder de mensen te brengen. Mensen overtuigen was in die dagen nog een heel gewone zaak. Het Romeinse rijk wemelde van de heilsbrengers en mensen met mystieke boodschappen. En Paulus was een gedreven man. Een mooi voorbeeld van Paulus’ ontmoeting met andere steden en culturen is zijn bezoek aan de stad Efeze. Efeze, aan de westkust van Turkije, was het centrum van de Artemiscultuur. Er stond een zeer indrukwekkende tempel. De toeristenindustrie was toen al volop draaiende, want er werden kleine Artemistempeltjes vervaardigd, onder andere door de zilversmid Demetrius. Deze man speelt een belangrijke rol in het verhaal van Paulus’ bezoek aan Efeze in Handelingen 19.

Efeze leefde goed van de Artemis-cultus ten tijde van Paulus. In die jaren kende de stad een bloeiperiode en de welvaart was enorm. Dat zie je weerspiegeld in de gebouwen van de toenmalige stad (zie http://nl.wikipedia.org/wiki/Efeze). In het verhaal over Paulus worden er twee genoemd. De tempel en het theater. De tempel laat zich vergelijken met een moderne kathedraal, al is de bouw volslagen anders natuurlijk.

Dat theater was groot, het bood plaats aan 24 000 mensen. Ze konden kijken naar toneelspelen, muziekvoorstellingen, maar ook naar gladiatorengevechten en dierengevechten. Een groot deel van het theater is nog in tact en het maakt veel indruk als je het ziet liggen.

Bij dat theater maakten twee reisgenoten van Paulus griezelige uurtjes door. De zilversmid Demetrius riep de ambachtslieden en de arbeiders bij elkaar, die werkzaam waren in de toeristenindustrie. Hij vertelde ze dat Paulus een grote bedreiging was.

Hij had heel wat stadgenoten, maar ook mensen in de regio, overtuigd van zijn opvattingen.  Niet alleen was dat slecht voor de naam van Artemis, maar ook voor de welvaart, want het inkomen van de ambachtslieden hing af van de reputatie van de godin. En of het nu de godin was of de welvaart, de menigte raakte verhit. Woedend schreeuwde ze dat de Artemis van Efeze groot was, en daarmee brachten ze de hele havenstad in rep en roer.

Wij kennen de beelden van die verhitte menigtes uit het Midden-Oosten maar al te goed. Die moeten je niet vijandig gezind zijn, want dan loopt het niet goed met je af. Dit dreigde twee reisgenoten van Paulus te overkomen, die werden meegesleurd naar het theater, en waar een chaotische menigte van alles door elkaar schreeuwde. Fijntjes staat er bij dat ‘de meeste mensen niet eens wisten waarom ze bijeengekomen waren’.

Ene Alexander wilde een verdedigingsrede houden, maar omdat hij een Jood was werd hij daarvan weerhouden. Twee uur lang schreeuwde de menigte: ‘Groot is de Artemis van Efeze’. Paulus was daar niet bij. Zijn leerlingen en enkele hooggeplaatste Efeziërs hadden hem tegengehouden toen hij naar het theater wilde gaan.

De stadssecretaris bracht rust. Die rust was ook nodig, want de Romeinse bezetter hield niet van volksopstanden. Er waren rechtszaken en volksvergaderingen om dit soort kwesties uit de wereld te helpen, zei de secretaris. En wie twijfelde er aan de grootheid van Artemis. Daar kwam nog bij, zo ging hij door, dat de twee reisgenoten van Paulus niets gedaan hadden.

Het volk werd rustig, maar Paulus was gedwongen om zijn werk in een met olielampen verlicht bovenzaaltje voort te zetten, en kort daarna meed hij de stad om ‘niet opgehouden te worden’.  De botsing met de fanatieke Efeziërs bij het theater was een typisch voorbeeld van de moeilijkheden waar de talloze religieuze ‘handelsreizigers ‘ mee te maken konden krijgen in het Romeinse Rijk van die dagen.

Botsingen tussen religies komen ook vandaag de dag nog veel voor. Ze zijn zeker niet de enige oorzaken van oorlogen, maar helaas is er in naam van de goden veel bloed vergoten. Volgens mij is geloof daarvoor niet bedoeld. Maar economische belangen en overtuigingen zijn voor mensen maar al te vaak redenen om het gevecht aan te gaan.

Daaraan moet ik altijd denken als ik plaatjes zie van het theater en de tempel van Efeze, en bij andere imposante bolwerken uit de oudheid en de moderne tijd. Heel wat van die plaatsen kennen bloedige verhalen. De mens is een soort die prachtige dingen kan ontwerpen, maar die zijn hand niet omdraait voor een moord. Als dat toch eens kon veranderen!

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s