Bachs kruisiging na de Mattheüs Passion

bachPasen. Tijd voor de Matteüs Passion. Bach voltooide dit werk in 1729 en sindsdien hebben tallozen ervan genoten. Weinig bekend is dat dit topstuk bij zijn opdrachtgever in Leipzig op grote weerstand stuitte. De opdrachtgever had vast laten leggen dat het stuk niet opera-achtig mocht zijn, en niet te lang. Als een echte kunstenaar stoorde Johann Sebastiaan hier zich niet aan, en maakte een passie, die tegenwoordig tenauwernood op 3 cd’s past. En de enige kritiek uit zijn tijd die bewaard is gebleven, is de kritiek van een dame die zich liet ontvallen dat het ‘een opera-achtig stuk was’, waarmee ze volgens Bach-biograaf Eidam bedoelde dat het haar diep raakte.

De Mattheus Passion was dan ook totaal anders dan wat er tot dan toe ten gehore was gebracht op dit gebied. Het was een revolutie. Een enorme prestatie omdat het hele muziekstuk met beperkte musici en in een zeer kort tijdsbestek moest worden ingestudeerd.

Met een beetje fantasie is de lijdensweg van Bach rondom de Mattheüs Passion te zien als een kruisiging. Bach vluchtte weg nadat hij gekleineerd werd door zijn opdrachtgevers. Het was een botsing tussen briljant talent en het politieke systeem van zijn omgeving en tijd, dat zich ten opzichte van Bach even villein opstelde als het sanhedrin in de dagen van Jezus.

Uiteraard sloeg de kritiek nergens op. Men had last van Bach. Componisten zijn vaak geen vriendelijke jongens. Ze kennen uitbarstingen. Dat maakt ze niet geliefd. Ze durven stelling te nemen. Nu is het beeld van Bach als opvliegerige componist ook niet helemaal juist, volgens Eidam. De biograaf wijst op Bachs geduld, en op zijn vermogen om felle kritiek te negeren en er zelfs niet op in te gaan.

Het laat maar weer zien, dat talent het soms moeilijk heeft in het establishment. Het wordt door tijdgenoten gewoon vaak niet gezien, wat iemand in huis heeft. Op de actuele oververzadigde kunst-, muziek- en literatuurmarkt met een absurd aanbod van amateuristische uitingen is het ook erg moeilijk vast te stellen waar de echte talenten zitten, te meer omdat in onze cultuur van snel consumeren presentatie en performance belangrijk worden geacht.

Iemand die het totaal anders doet, die een eigen talent ontwikkelt tot iets dat uitstijgt boven de menigte, heeft grote kans dat een leger critici hem belaagt met volstrekt onzinnige kritieken. Of dat ‘collega’s’ die het beter doen in een oppervlakkige wereld van ‘snel scoren’, hem in de hoek zetten.

Kennelijk is dit niet alleen een tijdsverschijnsel bij ons. Het was bij Bach ook al zo. Jammer voor Bach is dat hij niet heeft meegekregen hoeveel hij heeft betekend voor de generaties na hem. Het laat maar weer zien dat het establishment (en waarom zou dat in onze tijd anders zijn?) talent frustreert en tegenhoudt.

Iets om tijdens de pasen over na te denken?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s