Koude oorlog; een oer-Hollands verhaal (Internetfeuilleton deel 10, 11 en 12)

Op deze weblog plaatste ik de eerste negen delen van dit oer-Hollandse verhaal over een bruiloft die plaats vond in het Nederland van de jaren zeventig. Een gouden tijd, maar niet zonder schaduwen. De ‘fatsoenlijke jaren’ 50 en 60 hadden veel tragiek aan het oog onttrokken die in die jaren ontlaadde. In ‘Koude Oorlog’ verhaal ik over een bruiloft uit die tijd. Deel 10, 11 en 12.

Radio Veronica stond luid aan in het steekhok. Dit was de plek waar het slachthuis bij Olst varkens in een paar minuten van hun leven beroofde. De beesten stonden verzameld in een grote hal. De hele dag reden er vrachtwagens af en aan om de varkens hier naar toe te transporteren. Er werden er zo’n 1000 per dag gebracht. Een paar werden er uitgehaald vanwege abcessen. Ze werden onmiddellijk gedood.

De anderen dromden met elkaar in het rond. Via een met metalen pijpen afgezette slurf kwamen ze terecht in de gaskamer. Om ze daar te krijgen prikten medewerkers van het slachthuis in hun achterwerk. Hiervoor gebruikten ze een handvat met twee stroomuiteinden. Zo kwamen de varkens in de slurf terecht, waar ze als op een lopende band door werden geschoven door het varken dat achter hen de slurf in werd gejaagd.

Waren ze uit de gaskamers, dan werden ze opgehangen door Willem. Een boomlange dommekracht met een kleine hersenbeschadiging, waardoor hij soms seksistische en kwetsende opmerkingen maakte. Hij kon werken als een havenarbeider. Hij tilde de vergaste varkens op, hing ze aan een haak op hun kop en schoof ze door naar  tante Corry.

Tante Corry pakte het nummertje dat aan hun oor bevestigd zat, tikte dit in op een niet-elektronische kassa met een ratelend geluid en schoof het varken door naar tante Tina, haar zus. Die stak het dier op vakkundige wijze in zijn linkerborst, waardoor het stierf en door tante Tina de gang in werd geduwd, vanwaar het dier automatisch doorschoof naar de volgende afdeling.

Mijn tantes waren behalve tegenpolen natuurlijk ook zussen. Om de een of andere reden waren Johan en ik erg geliefd bij ze. Ze moederden graag over ons toen we jonger waren en wij lieten ons dat uiteraard welgevallen, want het leverde veel snoep, chips en cola op en later ook vakantiebaantjes, want ik werkte een paar vakanties in het abbatoir. Uiteindelijk ben ik er treurig weggelopen, omdat ik niet meer kon aanzien hoe er met de beesten werd omgegaan, maar ik bleef wel vlees eten.

Tante Corry was met haar 49 jaar 5 jaar jonger dan haar zus. Tante Tina was een 1,81 lange vrouw met (als ze niet werkte) een vlinderbril en een kort donkerblond permanentje. Ze had dunne benen en grote borsten en noemde zichzelf ‘trechtertje’. ‘Ik loop taps af,’ zei ze met een glimlach terwijl ze een aantal malen haar kunstgebit snel in en uit haar mond liet schieten; een handeling die mij altijd weer aan het lachen maakte.

Tante Corry was 10 centimeter kleiner dat haar zus, had lang grijzend haar opgebonden in een wrong, was tenger en met haar heldere blauwe ogen en grote goedlachse rode mond een knappe vrouw. Tante Tina zei altijd dat ze ‘meer Friese adel’ in haar bloed had dan haar moeder, die als Fries meisje in de huishouding had gewerkt van een aristocratische familie. Tante Corry had vier kinderen.  Ze woonde samen met haar man Jo in Deventer, ergens tussen tante Tina en mijn ome Kees. Tante Tina had drie kinderen maar was gescheiden. Al haar kinderen waren al uit huis, waardoor ze alle tijd had voor haar belangrijkste tijdsbesteding: politiek.

Ze was lid van de vakbond en lid van de Communistische Partij.  Ze vond  (niet als enige in de jaren zeventig) dat de Sovjet Unie het grote voorbeeld voor het westen was, verdedigde Lenin en Stalin en was feministe en tegen het leger. Als vaderskind stond tante Tina met tranen in haar ogen toen haar vader in de jaren veertig en vijftig de Internationale stond te zingen; een vast ochtendritueel. Haar moeder vond ze belachelijk sentimenteel.

‘Echte Busken’ sneerde haar moeder die een echte Heida was. En de Heida’s waren allemaal streng, rechtvaardig en Fries tot op het bot, zoals ze zelf zeiden.

Mijn tantes stonden in de slachtfabriek op praatafstand. Ik herinner me van het vakantiewerk dat ik daar deed, dat de gesprekken meestal gingen over family affairs. Tante Tina sprak sarcastisch over haar bloedverwanten; tante Corry was zachter en milder. Ze was de best ingelichte zus, maar dit kwam doordat ze de dingen met een korreltje zout nam.

-Kees belde gisteren. Hij had Merel gesproken.

-Kees? Die belt mij nou nooit.

Tante Corry moest de varkens en de luid schallende radio overstemmen Ze sprak met een harde stem. Tante Tina duwde een varken in de bloedgang na hem, met een sigaret schuin uit haar mond, in zijn lichaam gestoken te hebben.

-Ze gaan trouwen. Merel en Johan.

-O jee.

-Ze klonk wel blij.

-Ja dat begrijp ik. Die heeft haar zeebonk gevangen.

Tante Corry schoof het volgende varken naar tante Tina na het nummer aan zijn oor ingetikt te hebben.

-Ik was verrast.

-Waarom?

-Ze waren altijd een beetje hippie. Het huwelijk was burgerlijk en zo.

-Het kapitalisme maakt windhanen van ze. Gaat de wind naar het oosten staan, dan draaien ze mee. Geen ruggengraat.

Tante Tina stak het varken met de nodige kracht onder de oksel, terwijl ze de grotendeels opgerookte sigaret in een gootje spuugde.  Ze duwde het dier de bloedgang in.

-Zo, oude, we hebben je  verlost van je ondermaatse bestaan.

Het varken blurpte en maakte een snurkend geluid.

-Zeg, Willem. Zet de boel maar stop. We gaan pauzeren.

De lange Willem gehoorzaamde zonder veel woorden. Hij liep naar de muur, draaide aan een knop en alles wat automatisch bewoog stond stil. De drie varkens die al in de slurf stonden om hun dood af te wachten, werden er uitgelaten en de ploeg ging koffie drinken.

Mijn tantes gingen apart zitten. Ze verantwoordden zich zonder veel woorden. Familiezaken, jongens, zei tante Tina en tante Corry knipoogde. Omdat er niet veel vrouwen in de slachtbusiness werkten, werden de vrouwen gekoesterd en beschermd. Je kon als man maar beter geen conflict met een van de twee krijgen. Met tante Tina was het sowieso af te raden.

-Ze scheldt je verrot, zeiden de mannen tegen elkaar.

En wie aan tante Corry kwam, kreeg de mannen over zich heen. Ze riep in mannen de redder en de beschermer op.

-Ze ziet er lief uit, maar ze behoort tot het ergste van de arbeidersklasse, zei tante Tina vaak met haar schuine lach.

De zussen pakten twee stoelen die ze bij de centrale verwarming voor het raam zetten. Tante Corry zat netjes met haar voeten tegen elkaar en haar handen in haar schoot. Tante Tina ging onderuit zitten, in een halve ligstand, met de hakken van haar werkschoenen op de centrale verwarming. Ze zetten hun witte werkpetjes af en tante Tina maakte een paar drukknopen los van haar witte overall.

-Dus we krijgen een feestje?

Tante Corry keek haar aan en schudde haar hoofd.

-Nee. Ze willen het besloten houden volgens Kees.

-Snap ik. Al die polonaise.

-Merel vond het wel jammer.

Tante Tina zuchtte.

-Ja, het is of het één of het ander. Of je nodigt iedereen uit, of je nodigt niemand uit. Maar je gaat wel voor je keuze stáán.

-Zo lag het niet helemaal.

-Hoe lag het dan wel helemaal?

-Jim was er tegen. Ze hebben het er met hem over gehad en hij vond het geen goed idee om er een groot feest van te maken.

-En waarom vond Jim het niet zo’n goed idee om er een groot feest van te maken?

Tante Corry keek weg van haar zus, door het raam naar een man die uit zijn auto stapte en in de spiegel zijn stropdas schikte.

-Ik weet niet of ik dat moet zeggen, Tina.

-Natuurlijk ga je het zeggen.

-Maar je moet me beloven dat je niet boos op hem wordt.

-Waarom niet?

-Omdat je hem dan gaat opbellen en ik hem daarna geïrriteerd aan de telefoon krijg.

– Ja, luister eens, wij hebben er met zijn allen krom voor gelegen om hem naar de HBS te laten gaan. Ik weiger om hem met fluwelen handschoentjes te behandelen.

-Dat hoeft ook niet, maar je hoeft het hem ook niet altijd zo moeilijk te maken.

Tante Tina lachte spottend.

-Hij is militair. In het leger doen ze niet anders dan mensen aanvallen. Moet hij toch tegen kunnen. Je beschermt hem. Net ma.

-Ma aanbad hem.

-Dat kan je wel zeggen. Als je ruzie met hem maakte, kreeg je het met haar aan de stok.

Corry lachte.

-Jij hebt hem wat gepest. En nog steeds. Nog steeds noem je hem Snottertje Busk. Dat vindt hij verschrikkelijk.

-En zo zal ik hem blijven noemen tot aan zijn dood.

-Dat weet hij en daarom wil hij geen groot feest.

-Omdat ik hem Snottertje Busk noem?

–Hij wil niet dat we komen. Er komt iemand van zijn werk, of zo. Hij wil natuurlijk voorkomen dat jij hem snottertje gaat noemen in aanwezigheid van zijn collega’s. Dat ligt gevoelig.

Tina schudde haar hoofd, terwijl ze naar een collega riep dat hij twee zwarte koffie moest brengen. Het ging gebiedend en met een halve kwinkslag, maar de collega bracht ze koffie alsof het hier een terras was en hij de ober.

-Jim moet niet zo zeuren, vond tante Tina, hij is slim, hij heeft het goed gedaan, maar hij is verwend. Maar hij zit in het Nederlandse leger en dieper kan je niet zinken. Dus alle reden om hem snottertje te noemen ten overstaan van zijn collega’s.

Ze verhief haar stem en ergernis kroop in de trekken van haar gezicht.

-Het moet toch niet mooier worden. Ze zijn al zo streng tegen Johan geweest, en nou gaat die jongen trouwen en mag hij geen feest voor zijn tantes en ooms geven. Wat een gelul.

Tante Corry maakte een bezwerend gebaar met haar handen, hield haar hoofd scheef en haar ogen half dicht toen ze haar zus temperde.

-Dat mag je niet zeggen, Tien. We hebben geen recht van spreken.

– Let dan maar eens op Willemijn als ze naar hem kijkt.

Een collega vroeg waarom ze zo serieus keken. Tante Tina zei dat hij zich er niet mee moest bemoeien.

-Het is niet altijd hoogseizoen, ouwe. Hier valt de regen even in strepen.

Niet begrijpend keek de collega naar buiten, waar de februarizon langzaam aan kracht begon te winnen, en melancholisch licht wierp op een paar trucks waarvan de laadbakken open stonden. zZo kon je de varkens zien. Een collega vroeg of ze soep moesten, maar dat sloegen ze af . Het vlees in de soep was van de mannelijke varkens, de beren. Daar hielden ze niet van.

-Berenvlees is niet te vreten, zei tante Tina, en nu, nu met dat gedoe van Jim ben ik niet van plan om überhaupt nog iets mannelijks naar binnen te werken.

Tante Corry probeerde haar lach onder controle te houden, maar toen haar zus voorstelde om soep te maken van hun broers en het voorstel zelf vervolgens afwees omdat de soep te ‘snotterig’ zou worden, barste ze in een uitbundige schaterlach uit die in scherp contrast stond met haar gelijkmatigheid.

Even later liepen ze terug naar het steekhok door de hal van de slachterij, langs de snijhal met zijn uitbeenders aan de lopende band, met containers vol ingewanden waarvan een deel naar de worst- en frikadellenafdeling ging en met die grote nieuwe ketel reinigingswater waar de varkens kort in werden gehangen. Kwamen ze daaruit dan gingen ze langs een groot mes, dat de varkens automatisch in tweeën sneed.

-Heb je nog steeds medelijden met die varkens? vroeg tante Tina.

-Ja, ik vind ze nog altijd zielig, de varkens. Mijn hart huilt als ik zie hoe ze daar in tweeën gehakt hangen.

-Je bent te zacht. Ook tegen je broers. Dat zijn fascisten. Militaristische psychopaten.

Ze legde haar hand op de schouder van haar zus.

-Maak je geen zorgen. Ik zal geen contact met snottertje opnemen, maar ik ga wel even met Johan en Merel bellen als je het goed vindt. En trouwens, ook als je het niet goed vindt.

Maar eerst belde tante Tina daarna mij met vragen en zoals gebruikelijk deed ik net of ik van niets wist. Wel wilde ik alle details weten van hun gesprek in het abbatoir.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s