Leuk, de zin van het leven…(deel 2)

Een reactie op mijn artikel ‘Leuk, de zin van het leven!’ is aanleiding tot onderstaande reactie. Het artikel vindt u hier (https://egobert.wordpress.com/2011/07/28/leuk-de-zin-van-het-leven/), inclusief de reactie van een in Noorwegen woonachtige vriendin, Astrid. Omdat het de discussie verder verdiept, zal ik er een apart artikel aan weiden.

Astrid schreef het volgende: ´Ook zonder theologische levensvisie kun je nadenken over de zin van het leven. Ik denk dat het menseigen is om een reden van bestaan te zoeken, om te denken dat goden iets voorhebben met ons. Het is moeilijk te aanvaarden dat we hier misschien maar
toevallig en even zijn en ons verder niet zo belangrijk moeten voelen. Veel mensen die in een god geloven schuiven de evolutietheorie aan de kant, hetgeen voor mij onbegrijpelijk is.

De zin van het leven hoeft niet gezocht te worden in goden en een andere wereld/hiernamaals, zonde van de tijd, die kun je beter besteden aan het nu en het leven, voordat we in dat zwarte gat verdwijnen. Groet, Astrid´

Astrid is slim en grappig. Vooral haar slot maakte me aan het lachen. Maar ik voelde ook behoefte om te reageren. Mijn reactie dan: ´Beste Astrid, uiteraard kan je zonder theologische levensvisie nadenken over de zin van het leven. Maar ik had het ook niet over ´theologisch´, ik had het over teleologisch. En wel in de volgende regel: ´Als je denkt dat er (…) een plan schuilt gaat achter de dingen die gebeuren in ons universum, heb je een teleologische levensvisie. En behoor je dus tot de
mensen die nadenken over de zin van het leven.´ Laten we die dingen even tegenover plaatsen: mensen die geloven dat er geen doel is maar toeval, en mensen die wel geloven dat er een doel is, ongeacht nog even of daar welke god dan ook achter zit.

Ik denk dat het menseigen is´ zeg je ´om een reden van bestaan te zoeken, om te denken dat goden iets voorhebben met ons. Het is moeilijk te aanvaarden dat we hier misschien maar toevallig en even zijn en ons verder niet zo belangrijk moeten voelen.´

Kan best zo zijn, hoor, maar achter wat je zegt zit de aanname die momenteel het wetenschappelijk denken doortrekt. Het is ook de aanname die veel vrienden en bekenden van mij doen. Wie namelijk zegt dat ´de goden´ het gevolg zijn van onze poging om een reden van bestaan te zoeken´ gaat er a priori vanuit dat die goden niet kunnen bestaan, en dat mensen ze hebben bedacht. En dat is nu precies het onbewijsbare element.

Want dat weten we niet. Zelfs als het zo is dat mensen in een god geloven, omdat het moeilijk te aanvaarden is dat we hier misschien maar toevallig zijn (veel grote wetenschappers betogen dit), sluit dat het bestaan van die andere wereld nog niet uit. Even afgezien van de mogelijkheid dat die
andere wereld zich zou hebben kunnen openbaren, en dat het geloven in goden daar een gevolg van zou kunnen zijn.

De aanname kleurt de verdere redenering. Als je niet in een god gelooft, dan kom je automatisch uit op de dingen die jij hier zegt. Geloof je wel in een kracht (of krachten) achter de dingen die gebeuren, dan kom je tot andere gedachten. Geloven of niet geloven, dat is menseigen. Maar dat zegt nog niet zoveel over het bestaan van krachten en machten die we in onze aardse dimensie niet kunnen waarnemen.

Talloze filosofen hebben god voor dood verklaard. Feuerbach, Nietschze en Marx zijn maar een paar voorbeelden. Die hypothese wordt beredeneerd, maar kan niet worden bewezen. Net zo min als de hypothese dat god niet dood is. Ik herhaal dan ook wat ik hier vaker heb gezegd: we weten niets zeker en stelligheid past niemand. Niettemin wordt juist in deze discussie voortdurend in absolute termen gesproken.

Ik ben dol op wetenschap, en ik ben dol op mythe. Ik sluit het bestaan van een andere macht niet uit, ik geloof er wel in. De vorm daarvan is mij volkomen onbekend, maar ik ben iemand, de eerlijkheid gebiedt mij dat te zeggen, die wel teleologisch denkt. Ik herken me niet in jouw psychologische verklaring daarvoor: ik zou zeer goed kunnen leven met de doelloosheid van
planeet en universum. Lijkt me wel lekker op een bepaalde manier. Dood is dood
en daarmee basta.

Ik kan dan ook vaak hartelijk lachen om cabaretiers en wetenschappers die cynisch zijn over dit soort zaken. ´Ben je eindelijk dood, moet je nog een hele eeuwigheid´, dat soort grappen maken mij vrolijk. Maar het denigrerend doen over mensen die niet geloven in de stelling dat alles toeval
is, dat is een eigenschap die ik veel tegenkom in diezelfde kringen. En dan denk ik: ´Jongens, kom op, niet zo arrogant, laat mensen in hun waarde, ook zij die niet dezelfde aannames hebben als jij.´

Interessant is dat er meer ´gelovigen´ zijn onder astronomen dan onder neurologen en dat verwondert me niet. Oude mythes kunnen een nieuwe inhoud krijgen door de nieuwste inzichten uit de wetenschap. Bij mij kunnen ze heel goed samen, zoals de evolutieleer het bijbelse scheppingsverhaal in het geheel niet hoeft te bijten. Alles hangt daar om het bijbelse woord ´dag´ dat in het Hebreeuws gewoon periode kan betekenen.

Het is, geloof ik, de stelligheid waartegen ik me verzet als het om deze dingen gaat. Er bestaat geen stelligheid over deze dingen. Alleen maar onbewijsbaar geloof. Geloof in andere werelden, of geloof in toeval. En nog eens: het zijn die zaken die de redenering kleuren.

Juist de wetenschap geeft mij meer en meer aanleiding om een geloof dat ik van mij afwierp, langzaam weer te omarmen, daar waar anderen het door de wetenschap juist van zich afwerpen. En dan heb ik het niet over christendom of islam, of boeddhisme, of welk –isme dan ook. Ik heb het over het geloof in een plan achter de evolutie, achter de schepping.

Jij vindt het zonde van je tijd om je hier mee bezig te houden. Ik vind het heel leuk. Je kent me. Ik ben een levensgenieter pur sang. Er is veel dat mijn interesse heeft. En dit vind ik toevallig ook erg prettig, in tegenstelling tot het merendeel van mijn vrienden en bekenden. De zin van het bestaan doorgronden is bij mij dan ook een zeer vrolijke en inspirerende bezigheid. En ja, ik vind het een rijkdom om naast de wetenschap ook de mythe erbij betrekken.

Ik ben na het lezen van mensen als Dawkins en Hawking, en al die god-is-dood-filosofen niet overtuigd geraakt van het niet bestaan van god of goden, hoe stellig zij ook zijn en hoe cynisch ze er ook over doen. Zoals zij (en jij) er juist niet door zijn geraakt, door die goden. En dat is mooi, dat dat beide bestaat. Dan kunnen we het ook nog eens ergens over hebben.  Met een wijntje en een sigaartje levert dat mooie avonden op. Toch?

Advertenties

3 gedachtes over “Leuk, de zin van het leven…(deel 2)

  1. Hoi Bert! Ook ik ben geinteresseerd in mythes en oude verhalen, maar de omstandigheden rondom deze zijn van groot belang en de veranderende betekenis moet daarbij erkend worden. Zelf heb ik veel gelezen over hekserij en het geloof in zowel mannelijke als vrouwelijke goden hetgeen me toch veel meer aanspreekt dan alle huidige geloven die voornamelijk een man als god bestempelen. Dus je ziet zelf ik als afgevallen gelovige hou me bezig met dit en de zin van het leven die daaruit voortkomt:-) Ik denk dat het onverklaarbare element veel te lang gebruikt is om het leven te (laten) bepalen en denk dat ‘gelovigen’ nog steeds veel te veel ons dagelijkse leven en denken bepalen. Alles wordt aan de hand van een geloof verklaard en uitgelegd en dat laat net geen ruimte voor verdere ideeen. Ik heb nog nooit respect gevoeld en gemerkt vanuit de ‘gelovige’ wereld voor andere ideeen en als je een god niet ervaard ben je sowieso verloren. Voor mij is het zeker niet een en al wetenschap en denk dat de kracht van gedachten en misschien wel een oerkracht aanwezig is. Alleen heeft de mens door de eeuwen geprobeerd die kracht en krachten een naam te geven en in een hokje te plaatsen, te verklaren en alles te laten bepalen en dat gaat in tegen mogelijkheden open laten en het vrije denken over dit soort onderwerpen.
    Mensen zijn veelal gehersenspoeld en hangen vaak ideeen en geloven aan die eens in de tijd uitegevonden en opgedrongen zijn met het doel van machtverspreiding en indoctrinering. En eigenlijk is daar niet veel veranderd.
    Voor verdere discussie onder het genot van wijn en sigaar zullen we elkaar hoogstwaarschijnlijk in Nieuw Zeeland moeten ontmoeten Bert. Jan is al aan het werk daar, ik vertrek over een dikke maand of zo:-) liefs

  2. Nieuw Zeeland zal deze winter moeten worden. Als de omstandigheden het toelaten.
    Verder zie ik dat we in de kern weinig verschillen. Het loslaten van oude godsbeelden uit paternalistische culturen lijkt mij voortreffelijk. Ik heb het gevoel dat je kritiek voornamelijk het christendom betreft dat onze cultuur heeft doordrenkt. Dat is ook vaak een pakketje rigiditeit en hypocrisie.
    Je kritiek herken ik en deel ik. Over respect en zo, en dat je in de hel komt als je niet buigt. Zo kunnen de machten daar niet zijn, denk ik. Ook over het vrij denken.

    Men is overigens vaak ook ver van de traditie afgeweken, hoor. Als je weet dat het Hebreeuws voor gods geest ‘roeach’ is en als je weet dat dat een vrouwelijk woord is, dan zegt dat voldoende.
    Mooi wat je zegt, over dat vrij en onafhankelijk denken.

  3. Beste Bert,
    Hoe je het ook wendt of keert, vrijwel elk mens zal in zijn leven [vooral op latere leeftijd] toch af en toe wel eens om zich heen kijken en zich afvragen: Waartoe zijn wij op aarde?
    Ik kan het voorgeprogrameerde antwoord op deze eerste vraag uit de katholieke catechismus nog altijd opdreunen. Maar of ik er in geloof? Soms wel, soms niet! En dat is het interessante van deze discussie, ze zal van tijdperk tot tijdperk verschillen. Maar de essentie blijft.

    Zou ons bestaan volgens bepaalde hersenvage plurken slechts een egocentrisch consumptief doel dienen? Hoezo? Als het zo zinloos zou kunnen zijn dan moet je je afvragen of we wel hersens nodig hebben. Maar zonder hersens zal het vrije denken wel erg moeilijk worden.

    Gelukkig hebben we wel hersens en is mede daardoor de hippie-cultuur en het “anders-denken” absoluut niet op zijn retour. Als je goed om je heen kijkt dan is er nog genoeg “flower-power” overgebleven. Weliswaar wat minder blommig en verstopt achter “moeilijke” woorden als bijvoorbeeld innovatie, motivatie en assertiviteit. En het komt ook niet meer op de voorpagina van de krant omdat het niet meer schokkend is. Maar het is er gelukkig nog volop. En dat bewijst voor mij dat ons bestaan zin heeft. Maar tja, welke zin?

    Met vriendelijke groet,

    Gerard

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s