Darwin en de goden; film over the beagle van de VPRO

Er is een prachtige documentaire te koop van de VPRO over de Beagle. Ik zag hem dit weekend. De schrijver Redmond O’Hanlon reist met een grote klipper de wereld over, in het voetspoor van Darwin. Hij heeft behalve de VPRO-crew ook een telg uit het nageslacht van Darwin bij zich. Zijn achter-, achter-, achterdochter.

De film was, samen met een documentaire over ‘How the universe works’, mijn afsluiting van een vijf jaar durende reis langs de moderne betawetenschappen. Ik wilde meer doorzicht in de wereld die zich bezig houdt met wetenschappelijk onderzoek, en met name was ik geïnteresseerd in
biologie, hersenwetenschappen en allerlei onderdelen van natuurkunde. Ik kan me voorstellen dat niet iedereen daar warm voor loopt, maar wie zich bezig wil houden met grote levensvragen kan er niet meer omheen tegenwoordig.

Vroeger was een beetje geloven of filosoferen genoeg. Tegenwoordig is het anders. Wetenschappers houden zich steeds meer met grote vragen bezig. Hersenwetenschappers, biologen en astronomen deinzen er niet voor terug om uitspraken over grote levensthema’s te doen. Waar vroeger filosofen of theologen zich bezig hielden met zaken als God, de dualiteit van lichaam en geest en het bestaan van een leven na de dood, doen genoemde wetenschappers het nu ook.

Mannen als Hawking, Dawkins en O’Hanlon beginnen een wetenschappelijk-atheïstische traditie te creeëren, waarin god gezien wordt als een schepping van de mens, en de mens niet als een schepping van god. Op zichzelf is dat idee al eeuwen oud, maar tegenwoordig wordt het moderne wetenschappelijk onderzoek gebruikt om dit te onderbouwen. En wat gebeurt er dan? Men wordt onwetenschappelijk.

Ook neurlogen als Swaab en Goldberg, of mensen als Bas Haring, weten het zeker: god bestaat niet. En wie er in gelooft moet maar eens bewijzen dat hij wel bestaat. Toch gaan zij zelf ook van iets uit dat zich moet laten bewijzen: namelijk dat er geen kracht bestaat die in en met dit universum
aan het werk is om een bepaald doel te verwezenlijken. Maar de vraag blijft of die kracht of krachten daadwerkelijk niet bestaan.

Vrijwel alle wetenschappers die ik ken vinden dat ze zich voor hun atheïsme niet hoeven te verantwoorden. ‘Niemand heeft me kunnen overtuigen van een god.’ Ik heb geen moeite met andermans geloofsovertuigingen. Maar in die vijf jaar durende reis langs wetenschappelijk-atheïstische argumenten vind ik de motieven tegen het bestaan van een god ook niet erg overtuigend.

Het wel of niet bestaan van god is nu eenmaal niet te bewijzen. En je kunt net zo goed uitgaan van doelmatige krachten in de natuur (die we god zouden kunnen noemen) en van een geesteswereld, als van een natuur die zoals O’Hanlon het in de verder prachtige film zegt, ‘doelloos ronddrijft
in een enorm universum’.

Ik geloof niet in dat doelloze. Voor mij is het een onbewijsbare (geloofs)zekerheid dat er een ‘andere wereld’ is. Die is nooit aan het wankelen gekomen door zelfverzekerde, soms een beetje hoogmoedige wetenschappers. Ik denk dat dit universum een doel heeft, een zin. Dat het het garen is in de handen van de wevers die we god of goden noemen. Er wordt naar iets toegewerkt.

Ik ga dat idee nu verder niet toelichten, maar ik ga me wel wat meer losmaken van het kritisch volgen van al die atheïstische deskundigen. Hun wetenschappelijke onderzoek sla ik hoog aan. De dingen die ze gevonden hebben, met of zonder hulp van een andere wereld of dimensie, daarvoor een hartelijk en  welgemeend applaus. Onzin om ze met de duivel te vereenzelvigen, wat vaak is gebeurd in de middeleeuwen.

Maar ik heb de mythe, de filosofie nodig om de wereld die de wetenschap ontkent of in elk geval niet érkent, te kunnen zien. De mythe, het verhaal, de literatuur, de poëzie, de filosofie, de kunst, allemaal wegen naar het diepere wezen van onze materieel waarneembare wereld, ons zichtbare heelal.

O’Hanlon zal in zijn film ‘The Beagle, Darwin’s verstekeling’ van mensen de harten openen die geloven dat onze natuur alles is dat er is, maar ook van mensen die geloven dat het een kunstwerk, een uitdrukking is van een andere ‘wereld’, van god.

Ikzelf zal een taal zoeken die het me mogelijk die wereld binnen te gaan. Als een 21e eeuwse sjamaan. Ik geloof het nu wel, dat god is dood-concept. Ik kies een andere weg. Mijn weg.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s