Gorecki, componist van de tragiek, overleed vorige maand

Toen ik nog gewoon in dienst was van de spoorwegen, aan het begin jaren negentig, maakte ik liefdesgedichten tijdens de treinritten van Zwolle naar Utrecht vice versa. Dat was niet moeilijk, want ik was maar zo verliefd destijds. Ik dacht toen althans nog dat het verliefdheid was. Het leidde tot dit type gedichten.

‘Jij sloeg een krater

in mijn treurnis,

en maakte vreugde van mijn leed.

 

Jij viel als meteoriet

diep in het verdriet

waarmee mijn hart zijn dagen sleet.

 

Je was een wondersmid

en hebt uit mijn wondpus

crysopaas gesmeed’

 

Ik schreef die gedichten, zoals gezegd, in de trein tijdens het beluisteren van mijn discman. Dit fenomeen, de opvolger van de walkman, was toen een nieuw apparaat dat het ene gedicht na het andere in mij opriep. Het is door dit apparaat dat ik later in een interview met een locale krant ooit zei dat muziek mij tot poëzie inspireert.

Gevraagd naar de muziek die mij dan toch zo inspireerde, antwoordde ik altijd twee componisten. Popmuziek deed het soms ook, U2 destijds vooral, maar deze twee componisten pasten goed bij mijn zwaarmoedigheid van die dagen.

Want, laat ik het maar eerlijk zeggen, ik leed aan zwaarmoedigheid. Mijn verliefdheid was dan ook niet lichtvoetig of ondeugend, het was een uiterst serieuze, zelfs wat verdrietige gemoedsgesteldheid. De jonge Werther dus. Ik hield wel wat zwelgen. Dit gedicht is bijvoorbeeld uit die tijd.

‘Ik paarde schaamte aan verdriet

maar onderging het lijden niet.

Ik verzon een eigen aarde.

Zo schiep ik eigenwaarde.

 

Mijn fantasie bevocht al vroeg verdriet

 

God schonk mij het sprookjeslied,

een valium dat welzijn baarde.’

 

De componisten die me inspireerden waren Mahler en –minder bekend- Henryk Gorecki. Gorecki spreek je uit als Goretski, en zijn derde symfonie, met de meesterlijke Dawn Upshaw in een glansrol, was dagelijkse kost destijds. Zijn meeslepende symfonie waarin het leed van de Tweede Wereldoorlog weerklonk, is misschien wel het meest droevige muziekstuk dat ooit is gemaakt.

Hierover valt echter te redetwisten. Muziekkenners vergeleken Gorecki’s derde, wanneer ik dat hen liet horen, met Samuel Barber. Mensen die graag sjiek deden met het Requiem van Fauré vonden het kitsch, Barber en Gorecki. Ik vond dat ze daarmee met name Gorecki nogal te kort deden.

Waarom schrijf ik dit op? Omdat Gorecki onlangs is overleden. De Poolse componist, een goede bekende van mijn favoriete dichteres Wyslawa Szymborska, liet het leven op 12 november, op 12-11-’10, wat een bijzondere datum is. Vandaag zou hij jarig zijn geweest en 77 zijn geworden.

Een reden te meer om mijn lezers (toch zo’n 80 per dag) nog een keer op de derde symfonie van Gorecki te wijzen. Je zal er niet vrolijk van worden, maar het muziekstuk zal je diep raken. Dus hou je van een beetje drama en tragiek, en wil je even niet dat lichtzinnige, schaf dan dit muziekstuk aan. Mij heeft het een jaar of twee erg bezig gehouden. En het zou prachtige muziek zijn geweest voor Gorecki’s eigen begrafenis.

(Voor zover ik heb kunnen nagaan, is dit een rechtenvrije foto. Mocht dit niet zo zijn, meldt u dat dan bij ons, dan verwijderen wij hem weer. Mijn moeder zou hem gemaakt kunnen hebben, die maakte altijd foto’s van halve hoofden. )

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s