Heleen van Royen en Wilfried de Jong…schitterende televisie!

Gisteren was er prachtige tv. Wilfried de Jong en Heleen van Royen zaten 24 uur met elkaar opgesloten in een kamer. Aanvankelijk was er nog wel iets van image building zichtbaar. Heleen riep dat ze Anna Karenina van Tolstoj zou willen herschrijven. Als vrouw zou ze dat ook beter kunnen dan Tolstoj, want een man kan een vrouw nooit zo goed begrijpen als een vrouw. De Jong trok een wenkbrauw op. Of ze niet wat aanmatigend was. Een aardige uitspraak, dat van Anna Karenina. Haar persoonlijke verhaal zou dan ook prima passen in een Russische roman van de 19e eeuw. Momenteel lees ik het verhaal van Njetotsjka Njezwanowa, van Fjodor Dostojewski. Njetotsjka heeft een stiefvader die bezeten is van het idee dat hij een geniale violist is. Heleen Van Royen had ook zo’n vader. Die dacht dat hij een briljante pianist was. Zat de hele dag te spelen. Ze werden er gek van. Tot op de dag van vandaag luistert Van Royen hierdoor liever naar Sky Radio dan naar pianowerk van Chopin of Liszt.

Als je 24 uur met elkaar in een hok zit, dan vallen de maskers af. Van Royen deed aanvankelijk nog wat moeite om dat te voorkomen. Ze had geen zin om te gaan zitten huilen en al te diep te gaan. Dat valt te begrijpen voor iemand die wel iets weet van psychose en schrijven. De diepgang van iemand met een psychose, kan dagenlang ellende veroorzaken bij de betrokkene. En schrijvers, zeker hardwerkende, lijken aangesloten te zijn op een bassin vol door elkaar lopende beelden, verhalen en ideeen. Daar weet ik alles van. Het is alsof je aangesloten bent op dat bassin via een kraan die je open en dicht kan draaien. Hetzelfde geldt denk ik voor componisten en kunstenaars.

Waar het om gaat is dat je de kraan tijdig dicht draait. Dat geeft minder flow, maar wel iets meer lichamelijke en geestelijke gezondheid. Van Royen had hard gewerkt de laatste tijd, liet ze weten. Iedere schrijver, goed of slecht, weet wat dat met je kan doen. En ben je daar psychotisch bij, dan kan je wel een pilletje gebruiken; Van Royen had ze dan ook bij zich.

De Jong leek Van Royen graag te willen begrijpen en blijft een geweldige interviewer. Toen Van Royen zichzelf ging open leggen, kwam er een integere man naar voren, die nieuwsgierig was naar hoe het toch kon, al die complexiteit in zo’n seksbom. Zijn vrienden hadden er al grappen over gemaakt.

Van Royen pareerde dit op een interessante manier. Stout zijn, de rode loper, was voor haar geen contrast met die meer complexe kanten van haar persoonlijkheid. ‘Ik ben dat allebei’ zei ze. Tot aan het einde bleef De Jong hierover doorvragen. Hij leek het toch niet helemaal te kunnen bevatten. Of dat journalistieke intelligentie was, of een werkelijke vraag, maakt niet zoveel uit. Het werd prachtige televisie.

De openheid van Heleen van Royen en de nieuwsgierigheid van De Jong, die het overigens niet gratis kreeg, zal niet iedereen boeien, vrees ik. De prettige traagheid van het interview zal door de nodige kijkers als saai zijn ervaren. En de Nederlander is ook al niet zo van psychologische diepgraverij. Doe maar gewoon. Jammer is dat wel. Hij mist daardoor veel, de Nederlander.

Toen ik het programma zag, dacht ik: ik wil de traagheid terug. Al dat snelle gedoe en gehol. Ik was de laatste tijd al bezig met de 19e eeuw. Las Dostojewski maar weer eens, zag films van Dickens en over Honore de Balzac. De rust die in dat soort werk hangt voorziet in iets dat we momenteel node missen. Gisterenavond was het er weer. Er was een moment waarbij geen woord werd gezegd, maar waar je als kijker bij op het puntje van je stoel bleef zitten.

Van Royen en De Jong hadden zojuist een zwaarmoedig onderwerp aangeroerd. Een echt VPRO-thema. Wat zullen de laatste woorden op je sterfbed zijn? De Jong kwam tot Bedankt, Heleen raakte ontroerd. Om zichzelf overeind te kunnen houden, moest ze even de kamer uit. Toen ze terugkwam bracht ze De Jong in verlegenheid door er eerst niet over te willen praten. Het werd erg spannend, juist door die verstilde traagheid en dat onhandige heen en weer lopen van onze hoofdrolspelers. Het waren nu al de beste televisieminuten van 2010.  Omdat alles tenslotte ten goede keerde, begrepen we als kijkers ook waarom het allemaal zo ging.

Kan Heleen Van Royen een Anna Karenina schrijven? Misschien. Van Rooyen heeft er de diepgang, de madness voor. We kunnen wel steeds focussen op haar seksimage maar Van Rooyen heeft allang bewezen een erg goede schrijfster te zijn, met een rijke fantasie. Terecht gaan haar boeken als broodjes over de toonbank.

Maar of ze de traagheid van Tolstoj ook kan vatten, dat waag ik te betwijfelen. Dat wil ze ook helemaal niet, dat verveelt veel lezers, maar het hoort wel bij Anna Karenina. Een moderne variant van deze vrouw zou veel van haar charme en glamour verliezen. Ze is ingebed in de tijd en het land van Tolstoj, daar kon ze groot worden. Van Royen hoort bij deze tijd.  Net als Wilfried de Jong, die het compliment verdient zich niet van de wijs te hebben laten brengen.

(De foto is afkomstig van een website met de naam http://www.femmex.nl  Het is ons niet bekend of de foto rechtenvrij is. Mocht hij van u zijn, en mochten er rechten op zitten, dan verwijderen wij hem uiteraard onmiddellijk. We zijn altijd bereid om de naam van de fotograaf te vermelden.)

Advertenties

3 gedachtes over “Heleen van Royen en Wilfried de Jong…schitterende televisie!

  1. Wat betreft die zogenaamde traagheid van Tolstoj: die heeft de Nederlandse vertaling misschien, maar het origineel niet. Het Russisch heeft een veel grotere woordenschat dan het Nederlands; het heeft woorden voor dingen die wij alleen met zinnen kunnen beschrijven. Daarom zijn vertalingen als snel overdreven uitgebreid en traag, en lijken ze totaal niet op het origineel.

    Het Engels heeft een nog grotere woordenschat dan het Russisch, dus het is eerder aan te raden Russische literatuur in een Engelse vertaling te lezen. Volgens mij verveelt dat helemaal niet: in 2004 kwam Anna Karenina weer even op één te staan in de Amerikaanse bestsellerlijsten, nadat Oprah Winfrey het had aangeraden. Dat bewijst maar hoe toegankelijk Tolstoj nog steeds is, mits goed vertaald.

    En natuurlijk kan Heleen van Royen geen Anna Karenina schrijven. Ze heeft geluk als er over honderd jaar nog iemand is die zich haar boeken herinnert, laat staan leest. Tolstoj zal nog over de hele wereld gepubliceerd en gelezen worden lang nadat Van Royen vergeten is.

  2. Ach, mijn waarde Julius, met traagheid bedoel ik natuurlijk de uitgesponnenheid van de 19e eeuwers. Dat ze zoveel werst van hier naar daar, dat soort dingen. Maar het blijft ook mijn favoriete literatuur, al heb ik het dan meer met DOstojewski.

  3. Net op uitzending gemist het programma bekeken, helemaal fantastisch vond ik het! Wat een super vrouw, en door het programma te hebben gezien vind ik haar nog 10x mooier dan voorheen. Ze is echt beeldschoon!

    En dit commentaar van een 27 jarige vrouw, die het totaal niet erg vond dat het een langzamere aflevering was dan je normaal gewend bent, in tegendeel het was een verademing.( Mijn man vond het ook een mooie aflevering)

    winny

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s