Paul de Leeuw, Linda de Mol, Jan-Jaap van der Wal en Guido Wijers: hoe voelen ze op nieuwjaarsdag in Wenen?

Ik schrijf dit vanuit de Gouden Zaal van de Wiener Musikverein, met de tram gemakkelijk bereikbaar vanaf ons hotel in Wenen, vlakbij het Hauptbahnhof. Gisteren vlogen wij het land uit, om het vette oliebollengespetter en vuurwerkgeknetter te ontlopen. Bovendien wilden wij het Nieuwjaarsconcert wel eens in het echt meemaken, dus togen wij naar de Oostenrijkse hoofdstad die wel eens een slagroomtaart genoemd is.

Vannacht hebben wij via de service ‘Programma gemist’ op internet overigens gewoon de Nederlandse oudjaarstelevisieavond beleefd. Stiekem hadden we toch een paar appelflappen meegenomen en een fles wijn en champagne. Het hotel vulde aan wat we tekort kwamen. Vanochtend om half 7 lagen we in bed.

We zagen dat alles wat in Nederland enige allure had voorbijkwam. Linda de Mol, Paul de Leeuw, Freek de Jonge, Guido Wijers, Jan-Jaap van der Wal en Matthijs deed ook nog iets met Marc Marie. Uiteraard schemerde het afgelopen jaar flink door de programma’s en shows heen.

Wat kwam voorbij? Het koninginnendagdrama; de excuses van Scheringa, Boekestein, Hero Brinkman, Youri van Gelder en Tiger Woods; de ineenstorting van kapitalen zoals dat van Borsato; Wesley, Yolanthe en Jantje; kortom: vooral ellende. De oudejaarsconferences stonden er zoals gewoonlijk bol van.

Jan-Jaap won het voor mij van Guido Wijers. Guido is een aardige gozer, beweegt goed, speelt met zijn scheelheid, maar blijft wat in de woordspelingen en oppervlakkige grappen hangen. Dat zal wel beter worden de komende jaren, maar voorlopig moet hij nog te vaak een beroep doen op grappen die het al decennia goed doen in een Nederland dat zich kennelijk nog steeds van calvinisme moet bevrijden: uitgekauwde grappen over het christendom.

Kluun merkte al op dat talloze Nederlandse cabaretiers, media en opiniemakers scoren met grappen over religie, dat staat progressief en lekker bohemien. Zelden hoor je een originele invalshoek in die grappen. Van mij mogen ze achterwege blijven, tenzij ze echt leuk zijn.

Theo Maassen en Hans Teeuwen zouden eigenlijk zo’n oudejaarsconference moeten doen. Youp en Freek zijn dat stadium al voorbij, al kwam Freek de Jonge nog even indrukwekkend en zowaar grappig langs. Maar Teeuwen en Maassen hebben wel iets anders aan hun hoofd. Guido Wijers en Jan-Jaap van der Wal niet.

Wijers moet nog groeien, maar Van der Wal verraste. Van der Wal kijkt leuk en scherp. Een kabinet dat alles doorschuift naar juni 2010 doet dat niet voor niets: dan is er voetbal. Van der Wal liet zien wat er dan in Nederland gebeurt. Mensen maken hun gezicht rood-wit-blauw, zetten een doorgesneden voetbal op hun hoofd en eindigen op het niveau van geslachtsdelen op de barbecue.

Over dat niveau maakte van der Wal zich wel zorgen, zo te zien. Een douanebeambte die nog nooit van Burkina Fasso heeft gehoord. Een presentatrice die bij het zien van rampen niet veel verder komt dan uitkramen dat het toch wel gek is dat er een Suzuki Swift door een cordon beveiligers komt.

Van der Wal noemde de daad van Karst T een aanslag op een paar Antilianen. En zelfs hier werd duidelijk dat een en ander maar weinig allure had. We zijn een volk geworden dat zemelt over anderen, en zonder veel verdieping roept dat politici er niets van bakken, en dat allemaal ‘van onze belastingcenten’.

Matthijs en Marc Marie lieten nog een voorbeeld zien van de mentaliteit die de Nederlander heeft bevangen. Een blinde man liet geld vallen. Achter hem liep een Zwollenaar die het geld opraapte en daar door een televisiemaker op werd aangesproken. Woedend werd hij. Hij zou met zijn paraplu de cameraman te lijf zijn gegaan. Zou het door de armoede komen, denk je dan, of door de crisis? Want het gedrag is walgelijk, en ik vrees herkenbaar voor de Nederlander.

Hier in Wenen denk ik na over ons land. Na het Nieuwjaarsconcert bevalt me dat gemopper toch ook wel weer. De maskerade en onechte glans van de met bloemstukken, Sachter Torte en Johan Strauss opgeluisterde muziekmanifestatie, is ons gelukkig vreemd. De onechte glimlach van George Pretre, de 85-jarige dirigent, zou in Nederland een mikpunt van spot kunnen zijn. Hollanders willen echtheid: doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg. Mogelijk daardoor dat Pretre, een groot dirigent toch, het in ons land niet redde.

Aan de andere kant is er heel veel aandacht besteed aan de locatie, de kleren, de bloemstukken, er is een nadrukkelijke poging gedaan om de dingen mooi te maken. De schoonheid zit echter vol uitgekauwde cliché’s en verveelt, maar ze is ook vol traditie en het blijft een weerspiegeling van historie en cultuur. Daartussendoor loopt een modegrootheid als Valentino

In Nederland moet het allemaal plat en grof, vinden eigenlijk vrijwel alle buitenlanders. Het Nederlandse amusement weerspiegelt dat. Ons grootste talent op dit gebied is naar mijn mening Paul de Leeuw, maar hij maakt voortdurend seksuele grappen. Dat vinden wij leuk. Ook ik, moet ik bekennen. Met name dat platte bekoort ons, zeker als het –zoals bij de Leeuw- vergezeld gaat van impulsief gedrag, of de schijn daarvan.

Nu wil ik het niet in negatieve zin over Paul de Leeuw hebben. Ik vind het een gigant, en ik moet altijd heel erg om hem lachen. Maar ook ik ben Nederlander en houd daarom van dat relativeren van valse emoties en onechte maskerades. Maar toch, waarom bezoeken we al die mooie gebouwen en musea in buitenlandse steden? Dat zijn toch echt producten van het streven naar schoonheid, zoals dat hier in Wenen rondom de Wiener Philarmoniker is gebeurd.

Ik zou het jaar dan ook niet alleen willen beginnen met een wens voor 2010, maar ook met een paar vragen: ‘Ontwikkelen we ons in Nederland wel goed? Schiet onze neiging om dingen tot hun essentie terug te brengen, intussen niet aan zijn doel voorbij? Zijn we niet te plat geworden? Vergeten dat er iets moois kan liggen in uitingen van stijl?

We hoeven niet met zijn allen glimlachend en als een kritiekloze kudde mee te klappen met de Radetzky Mars, maar een beetje meer stijl, dat moet toch kunnen? We zijn het enige land dat zo’n zwak heeft voor primair asogedrag en schofferen. De man in Zwolle is een goed voorbeeld. Van hem vinden we het vreemd, maar van cabaretiers en media waarderen we het.

Wat is dat toch in ons?

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s